Hook: 41,9 Triệu USD Cho Một ‘Cái Bắt Tay’ Rỗng
Đầu tháng 8/2025, Core Scientific – một trong những ‘ông lớn’ khai thác Bitcoin tại Mỹ tuyên bố chấm dứt hợp đồng mua máy đào Proto (thương hiệu chip của Block – công ty của Jack Dorsey) với tổng giá trị đã đặt cọc lên đến 41,9 triệu USD. Khoản tiền này hoàn toàn mất trắng, trở thành ‘chi phí chấm dứt’. Tưởng như đó là một quyết định ngu ngốc. Nhưng nếu nhìn vào bức tranh toàn cảnh: Core Scientific đã đồng thời ký hợp đồng cho thuê công suất AI với AMD trong 15 năm, trị giá ước tính 14 tỷ USD. Một bên là mất 42 triệu, một bên là thu về 14 tỷ. Vậy 42 triệu kia – có khả năng là ‘tiền học phí’ đắt đỏ để chuyển hướng chiến lược khỏi ngành khai thác Bitcoin đang ngày càng khắc nghiệt. Cả câu chuyện này như một tín hiệu đỏ cho toàn ngành công nghiệp khai thác kỹ thuật số.
Context: Cuộc Chơi Của Những ‘Ông Lớn’ Khai Thác
Để hiểu, ta phải biết rõ bối cảnh: Block (trước là Square) dưới thời Jack Dorsey đã đặt cược lớn vào lĩnh vực tiền mã hóa, từ mảng thanh toán (Cash App) đến sàn giao dịch (TBD), âm nhạc (Tidal), topping it off với chip khai thác Bitcoin 3nm mang tên Proto. Đầu năm 2024, Block hào hứng công bố đã sản xuất thành công chip 3nm cho máy đào, hứa hẹn sẽ phá vỡ thế độc quyền của Bitmain. Core Scientific – một trong những khách hàng lớn nhất của Proto – đã đặt mua một lượng lớn để nâng cấp đội tàu. Nhưng chỉ vài tháng sau, kết cục là một hợp đồng bị bỏ rơi, một khoản bồi thường phá kỷ lục. Trong khi đó, cổ phiếu Core Scientific (ticker: CORZ) sau khi tái cấu trúc phá sản đã tăng hơn 600% chỉ trong nửa năm 2025 nhờ ‘câu chuyện AI’. Còn Block? Cổ phiếu giảm 68% so với 5 năm trước, vốn hóa bốc hơi hàng chục tỷ. Đây không chỉ là câu chuyện thương mại đơn thuần; nó đặt ra câu hỏi về tính bền vững của mô hình kinh doanh khai thác Bitcoin truyền thống và ‘sức hấp dẫn’ của các dự án crypto trong mắt các nhà đầu tư tổ chức.
Core Insight: Tháo Gỡ Hệ Thống – Khi ‘Máy Ép’ Bắt Đầu Nghiền Nát
Từ góc độ truyền dẫn chính sách tiền tệ, việc Core Scientific lựa chọn trả 41,9 triệu USD để chấm dứt hợp đồng mua máy đào thay vì tiếp tục sử dụng, cho thấy một điểm nghẽn cốt lõi: hiệu suất của chip Proto không đáp ứng được kỳ vọng trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Theo phân tích của tôi, đây là một thất bại mang tính hệ thống của Block trong việc thâm nhập ngành công nghiệp bán dẫn – một lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật sâu và kinh nghiệm dày dặn. Tuy nhiên, điểm thú vị hơn nằm ở biểu hiện ‘kép’ của Core Scientific: họ không chỉ dừng mua, mà còn đang bán ‘sức mạnh’ khai thác cho AI. Tín hiệu mạnh nhất từ dữ liệu của họ: Core Scientific, bằng việc chuyển đổi các trung tâm dữ liệu từ đào coin sang cho thuê GPU cho AMD, đã chứng minh rằng dòng tiền từ AI ổn định hơn và biên lợi nhuận cao hơn so với khai thác Bitcoin trong điều kiện thị trường hiện tại. Hãy nhìn vào các con số: nếu Core Scientific giữ nguyên đội tàu Proto, họ sẽ phải đối mặt với biên lợi nhuận giảm dần sau halving 2024. Việc trả 42 triệu không chỉ là ‘cắt lỗ’ – đó là một quyết định chiến lược để giải phóng nguồn lực. Chính dữ liệu của họ mâu thuẫn với tuyên bố rằng ngành khai thác sẽ tìm được đường thoát. Thực tế, họ vừa phản bội lại ‘niềm tin’ vào Proto như một công cụ khai thác hiệu quả.
Contrarian Angle: Góc Nhìn Ngược – Vì Sao ‘Phe Bò’ Có Thể Đúng (Dù Thất Bại)
Ở chiều ngược lại, có một lập luận đáng chú ý: việc Block thất bại ở Proto có thể là tín hiệu tốt cho dài hạn. Nếu bạn nhìn vào lịch sử, những đột phá công nghệ lớn thường đi kèm với những thất bại đầu tiên. Jack Dorsey có thể đang ‘đốt tiền’ để tạo ra một nền tảng chip khai thác nội bộ, giúp công ty giảm phụ thuộc vào Bitmain trong tương lai. Sự bất khả thi toán học của việc một startup chip mới có thể thành công ngay lần đầu là rất cao – nhưng nếu họ học được từ thất bại này, cộng với tiềm lực tài chính từ Cash App, họ hoàn toàn có thể trở lại với chip 2nm thế hệ tiếp theo. Hơn nữa, khoản bồi thường 42 triệu USD – đối với Block có doanh thu hàng chục tỷ – chỉ là ‘giá nhập môn’ cho một bài học đắt giá. Điều mà hầu hết mọi người bỏ lỡ là: Block vẫn giữ quyền sở hữu trí tuệ đối với thiết kế chip 3nm, và có thể khai thác nó cho các ứng dụng khác ngoài khai thác Bitcoin, chẳng hạn như các thiết bị viễn thông hoặc AI edge. Nếu điều đó xảy ra, khoản đầu tư ‘thất bại’ này sẽ trở thành bàn đạp cho một kỷ nguyên mới.
Takeaway: Câu Hỏi Còn Để Ngỏ
Liệu Core Scientific có hối hận khi ‘bỏ rơi’ Proto, khi mà sau 5 năm nữa, Block có thể chiếm lĩnh thị trường chip năng lượng thấp? Hay họ sẽ thành công với AI và quên đi quá khứ khai thác Bitcoin? Đối với nhà đầu tư: đừng nhìn vào con số 42 triệu rồi kết luận Block thua. Hãy nhìn vào chiến lược tổng thể: Block đang cắt giảm hàng loạt dự án crypto (TBD, Tidal, Bitchat) và tập trung vào Cash App. Đây là dấu hiệu của một CEO biết rút lui khi cần. Câu hỏi thực sự: bạn có tin rằng Jack Dorsey sẽ biến thất bại này thành một chiến thắng trong tương lai, hay văn hóa ‘thử và sai’ của ông sẽ tiếp tục đốt tiền? Lựa chọn là của bạn.
